Trong kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam, mỗi vùng đất đều ẩn chứa những câu chuyện huyền thoại độc đáo, và đặc khu Phú Quý cũng không ngoại lệ. Bên cạnh vẻ đẹp thiên nhiên hoang sơ, hòn đảo này còn lưu truyền một truyền thuyết đầy cảm xúc về sự tích “Ông Đụn – Bà Giàng”, những người được coi là thủy tổ có công khai phá và bảo trợ cho cuộc sống thanh bình của người dân nơi đây.
Hình ảnh: Đặc khu Phú Quý
1. Sự Tích Ông Đụn – Bà Giàng: Thủy Tổ Của Đảo Ngọc
Truyền thuyết kể rằng, từ thuở xa xưa, có một cặp vợ chồng già tên là ông Đụn – bà Giàng đã từ phương xa đến định cư, khai hoang và gây dựng cuộc sống trên đảo. Không có con cái hay họ hàng thân thích, họ sống một mình giữa chốn hoang vu. Cho đến một ngày, trời đất bỗng nổi giông bão, sấm sét vang trời, nước biển dâng cao lạ thường. Dân đảo kinh sợ, tin rằng đó là điềm báo của một sự kiện trọng đại.
Quả thực, đó là ngày ông Đụn và bà Giàng quyết định giã từ cuộc sống trần thế. Ông lên ngọn núi cuối đảo để yên nghỉ, mà nay là khu vực Triều Dương thuộc xã Tam Thanh. Bà thì đi về hướng mũi đá đầu hòn, nay là mũi Bà Giàng thuộc xã Ngũ Phụng. Kể từ ngày ông bà ra đi, cuộc sống của dân đảo trở nên no ấm lạ thường, mùa màng bội thu, đánh bắt thuận lợi. Để tỏ lòng biết ơn, người dân đã đặt tên ngọn núi nơi ông yên nghỉ là núi Ông Đụn, và mũi đá nơi bà ra đi là mũi Bà Giàng, đồng thời lập am thờ để tưởng nhớ công ơn.
Hình ảnh: Mũi Bà Giàng nay là địa điểm checkin nổi tiếng ở Phú Quý
Truyền thuyết này tôn vinh ông Đụn – bà Giàng như những vị anh hùng văn hóa, những người đầu tiên đã đặt nền móng cho cuộc sống trên đảo. Sự ra đi của ông bà không phải là một kết thúc bi thương, mà được ngầm hiểu là sự “hiển thánh”, hiển linh để phù hộ cho con cháu đời sau.
2. Một Truyền Thuyết Khác Về Ông Đụn Và Bài Học Lịch Sử
Một dị bản khác về ông Đụn lại mang một sắc thái khác. Theo đó, ông Đụn là một lưu dân đến từ Triều Dương (Trung Quốc), người cao tuổi nhất trong đoàn người đến khai phá đảo. Với sức khỏe phi phàm, ông được bầu làm hương trưởng và có công lớn trong việc dựng nhà, dựng trại.
Sau khi ông mất, người dân đã lập miếu thờ trên ngọn núi ông thường lui tới. Tuy nhiên, truyền thuyết này cũng giải thích lý do vì sao miếu thờ Ông Đụn ngày nay không còn được chăm lo chu đáo. Câu chuyện kể rằng, khi giặc Tàu Ô xâm chiếm đảo, ông Đụn – với tư cách là một vị thần bảo trợ – lại thờ ơ, không tham gia chống giặc như các vị thần khác. Đây có thể là lời giải thích dân gian cho sự “lãng quên” đối với vị thần này.
Dù có thân thế không được ghi chép đặc biệt và không được các triều vua Nguyễn ban sắc phong, ông Đụn – bà Giàng vẫn giữ một vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần của người dân Phú Quý. Họ không có ngày cúng giỗ riêng, nhưng vẫn được mời về dự các lễ hội tế xuân, tế thu. Trong quan niệm của người dân, ông bà có thể chỉ là những vị Thành hoàng làng, yêu thương mảnh đất đã gắn bó và khi qua đời, hóa thân vào từng tấc đất, ngọn cỏ, dòng nước để hương hồn mãi mãi che chở cho vùng đất này.
Truyền thuyết về Ông Đụn – Bà Giàng, dù qua các dị bản khác nhau, vẫn là một phần không thể thiếu trong bản sắc văn hóa của Phú Quý, giúp du khách hiểu thêm về lịch sử, tín ngưỡng và sự kiên cường của người dân nơi đây.
>>> Xem thêm: Lễ Hội Nghinh Ông Ở Đảo Phú Quý – Hồn Thiêng giữa Đảo Ngọc