Sau quá trình sắp xếp lại địa giới hành chính các cấp, cả nước hình thành 13 đặc khu, trong đó có huyện đảo Phú Quý – một phần của tỉnh Bình Thuận. Hòn đảo nhỏ này chỉ rộng khoảng 18 km², nằm cách thành phố Phan Thiết khoảng 56 hải lý về phía Đông Nam. Dù diện tích khiêm tốn, Phú Quý lại nắm giữ vai trò chiến lược trên bản đồ biển Đông bởi vị trí thuận lợi kết nối với nhiều địa điểm quan trọng như Trường Sa, Hoàng Sa, Cam Ranh, Côn Đảo và Vũng Tàu.
Hình ảnh: Phú Quý Từ một huyện đảo nhỏ thành đặc khu trọng điểm
Phú Quý Hồi sinh sau giải phóng
Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, Phú Quý từng là một “vùng trắng” – không có cơ sở cách mạng, cách xa sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng. Tuy nhiên, người dân nơi đây luôn hướng về cách mạng, giữ vững niềm tin và khát vọng tự do. Dưới ách quản lý nghiêm ngặt của chế độ Mỹ – ngụy, cuộc sống người dân gặp muôn vàn khó khăn, nhưng tinh thần yêu nước và ý chí độc lập không hề bị khuất phục.
Ngày 27/4/1975 đánh dấu thời khắc lịch sử khi Phú Quý hoàn toàn được giải phóng. Lá cờ Tổ quốc tung bay trên khắp đảo, đánh dấu sự hồi sinh của một “hòn ngọc” giữa đại dương. Từ đó đến nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ và chính quyền huyện, cùng sự đồng lòng của nhân dân, Phú Quý đã gặt hái được nhiều thành tựu to lớn trong phát triển kinh tế – xã hội và quốc phòng.
Khai thác lợi thế biển để phát triển kinh tế
Mặc dù điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và cách xa đất liền, chính quyền và người dân Phú Quý đã nỗ lực biến thách thức thành cơ hội, tập trung phát triển kinh tế biển. Với ngư trường rộng lớn và phong phú, đảo là nơi sinh sống của nhiều loài hải sản quý như cua huỳnh đế, tôm hùm, cá mú, bào ngư, nhum biển, mực, ốc… Huyện đã đầu tư mạnh vào đội tàu đánh bắt xa bờ, kết hợp với mô hình nuôi cá lồng bè, chế biến và bảo quản hải sản tại chỗ.
Nhờ đẩy mạnh kinh tế biển, đời sống người dân được nâng cao rõ rệt. Theo Bí thư Huyện ủy Nguyễn Quốc Thắng, thu nhập bình quân đầu người tăng từ 30 triệu đồng (năm 2017) lên gần 62 triệu đồng vào năm 2024. Đặc biệt, số hộ nghèo giảm đáng kể, chỉ còn 21 hộ, chủ yếu là các trường hợp không còn sức lao động.
Hình ảnh: Phú Quý Khai thác lợi thế biển để phát triển kinh tế
Từ nông thôn mới đến đô thị trên biển
Năm 2015, Phú Quý trở thành huyện đầu tiên của tỉnh Bình Thuận đạt chuẩn nông thôn mới. Đến năm 2024, hai xã Tam Thanh và Ngũ Phụng tiếp tục được nâng cấp lên chuẩn nông thôn mới nâng cao. Bộ mặt huyện đảo ngày càng đổi thay với nhiều công trình hạ tầng hiện đại như đường giao thông, bệnh viện, trường học, bến cảng, khu neo đậu tàu thuyền, hệ thống phong điện…
Cùng với đó là sự phát triển mạnh mẽ của dịch vụ du lịch, thương mại và giao thông. Hệ thống tàu cao tốc hiện đại rút ngắn thời gian di chuyển Phan Thiết – Phú Quý chỉ còn khoảng 2,5 giờ. Mục tiêu đến năm 2025, Phú Quý sẽ đạt tiêu chuẩn đô thị loại IV – một trung tâm kinh tế biển hiện đại và bền vững.
Phát triển bền vững gắn với du lịch xanh
Không chỉ giàu tiềm năng kinh tế biển, Phú Quý còn được thiên nhiên ưu đãi với nhiều bãi tắm hoang sơ, danh lam thắng cảnh và hệ thống di tích lịch sử – văn hóa. Với ba di tích cấp quốc gia và tám di tích cấp tỉnh, đảo trở thành điểm đến hấp dẫn cho phát triển du lịch sinh thái gắn với văn hóa.
Các địa điểm như Núi Cao Cát, Gành Hang, chùa Linh Sơn, vịnh Triều Dương, hồ vô cực, cây cô đơn hay làng chài truyền thống đã tạo nên dấu ấn riêng biệt cho Phú Quý trong lòng du khách. Kể từ khi điện lưới được cung cấp 24/24 (từ năm 2014), hạ tầng du lịch trên đảo cũng phát triển mạnh. Tính đến đầu năm 2025, toàn huyện có 19 khách sạn, 41 villa – nhà nghỉ, gần 100 homestay và hơn 30 cơ sở ăn uống phục vụ khách du lịch.
Hình ảnh: Khách du lịch khám phá Phú Quý
Trong quý I/2025, đảo đón hơn 24.000 lượt khách, trong đó có gần 1.250 khách quốc tế – tăng so với cùng kỳ năm trước. Du lịch đang dần trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của huyện.
Trung tâm hậu cần nghề cá và bảo vệ chủ quyền biển đảo
Phú Quý đang dần khẳng định vai trò là trung tâm khai thác, chế biến và hậu cần nghề cá lớn của tỉnh Bình Thuận. Với sản lượng khai thác hải sản hơn 36.000 tấn/năm và gần 1.800 tàu thuyền hoạt động, huyện đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án phát triển thành trung tâm hậu cần nghề cá kết hợp tìm kiếm cứu nạn trên biển đến năm 2030.
Đảo còn là điểm trung chuyển quan trọng cho hàng trăm tàu cá từ các tỉnh miền Trung, miền Nam. Với vị trí chiến lược, Phú Quý giữ vai trò như một “mắt xích” trong thế trận phòng thủ biển đảo của cả khu vực, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia.
Hình ảnh: Bảo vệ chủ quyền biển đảo Phú Quý
Phú Quý – Đặc khu kinh tế biển năng động của tương lai
Ngày 28/4/2025, HĐND tỉnh Bình Thuận chính thức thông qua nghị quyết thành lập Đặc khu Phú Quý trên cơ sở sáp nhập ba xã Long Hải, Tam Thanh và Ngũ Phụng. Trung tâm hành chính đặt tại xã Ngũ Phụng với diện tích tự nhiên 18,02 km² và quy mô dân số 32.268 người.
Với phương châm phát triển bền vững, bảo tồn bản sắc văn hóa và kết hợp hài hòa giữa kinh tế và quốc phòng, Phú Quý đang từng bước khẳng định vị thế là đặc khu kinh tế biển trọng điểm, một “đô thị đảo” hiện đại giữa biển Đông.
>>>Xem thêm: Biển xanh, cát trắng Phú Quý có gì khiến bạn say lòng?
Báo Bình Thuận